Ruimte!

Muzikaal gezien is de zestiende eeuw in veel opzichten een fascinerende tijd geweest. In deze tijdsspanne werd de kiem gelegd voor muzikale ontwikkelingen die eeuwenlang voortgezet en verfijnd zijn. Zo vond de emancipatie van de instrumentale muziek, als ook het ontstaan van het genre opera in de zestiende eeuw plaats. De Basso Continuo is ook al een invloedrijke ontwikkeling die zijn oorsprong vindt in deze tijd, en daartoe mag ook het ontstaan van de Cori Spezzati, de meerkorigheid gerekend worden. Een compositietechniek waarbij de ruimte waarin de muziek wordt uitgevoerd door de componist doelbewust wordt ingezet als expressiemiddel.

San Marco Voor alle genoemde voorbeelden geldt – het zal niemand verbazen – Italië als de bakermat van de ontwikkeling, en voor de Cori Spezzati is dat de stad Venetië in het bijzonder. Het was één van de in Italië gevierde componisten uit “De Lage Landen” die de meerkorigheid aldaar voor het eerst tot bloei bracht, gebruik makend van de unieke eigenschappen van het kerkgebouw dat hem als kapelmeester ter beschikking stond: de San Marco.

Adrian Willaert was deze gevierde componist. Met muziek van hem begint het project “Ruimte!” van Blokfluitensemble Praetorius. Het is de start van een ontdekkingstocht in de meerkorigheid. Een tocht die de luisteraar niet alleen langs illustere opvolgers van Willaert aan de San Marco voert (Giovanni Gabrieli en Claudio Monteverdi), maar die via Duistland (Heinrich Schütz) ook ons eigen land aandoet met muziek van Jan Pieterszoon Sweelinck.

Interieur van de San Marco Het spanningsveld tussen in de ruimte geplaatste groepen is kenmerkend voor de techniek van de Cori Spezzati. Groepen kunnen binnen één compositie het ene moment tegenpolen van elkaar zijn, en op een ander moment met elkaar versmelten en elkaar versterken. Interessant is ook dat alle stemmen, of ze nu vocaal of instrumentaal zijn, gelijkwaardig zijn; alle stemmen kunnen in beginsel zowel vocaal als instrumentaal vertolkt worden. In deze productie wordt gekozen voor een combinatie van de menselijke stem, een blokfluitensemble, en kistorgel die voor genoemde voortdurende wisselende rolverdeling uitstekend geëigend is, omdat onderscheidend vermogen en totale versmelting er beide mee tot stand gebracht kunnen worden.

De Cori Spezzati boden zoals gezegd grote expressieve mogelijkheden, maar vroegen ook om uitgebreide bezettingen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de techniek met name werd ingezet voor muziek die bedoeld was voor belangrijke erediensten. Vooral voor de Vespers – na de mis de belangrijkste eredienst in de R.K. kerk – is opmerkelijk veel meerkorige muziek geschreven. Een belangrijke reden om in dit project te kiezen voor de vorm van een vesper.


Deze concertserie wordt mede mogelijk gemaakt door bijdragen
van Fonds 1818, het Prins Bernhard Cultuurfonds Utrecht,
het KF Heinfonds,
de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting en de gemeente Leiden.

Fonds1818
 
Prins Bernhard Cultuurfonds Utrecht
 

M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting


 
KF Hein Fonds
 
gemeente Leiden


Terug naar Programma's.